حامد عطائی/به راستی مشکل اصلی عقب ماندگی آذربایجان غربی علی رغم برخورداری از استعدادها و پتانسیل های بالقوه چیست؟ چرا هر مسئولی که مدتی در این استان مشغول انجام وظیفه است با این دغدغه و حلقه گمشده دست به گریبان است؟ آیا آذربایجان غربی استانی است به غایت ناامن و سیاسی که هرگونه حرکت و اقدامی با چالش سیاسی مواجه است که پس اگر اینچنین است آیا مناطق دیگر کشور که تعدد تفکرات سیاسی و تلون قومی و فرهنگی دارند  در وضعیتی همطراز با ما هستند یا به گونه دیگری است. مشکل ما مدیریت است؟ که اگر چنین است مدیران حتی متوسط و ضعیف برخاسته از آذربایجان غربی چگونه است که در مناطق دیگر کشور و حتی پست های عالی ملی سرآمدند؟ جواب این سوال کلیشه ای که البته وحید جلال زاده استاندار جدید نیز در نخستین روزهای مدیریتش آنرا با خواص و نخبه گان در میان گذاشته چه می تواند باشد؟ حال که همه راهها به غلط به ضعف مدیریت ختم می شود و در بررسی آن باز هم چراهایی دیگر در میان نی آید چه عاملی یا عواملی را باید مسئول پاسخگویی به نارسایی ها و ناکامیهای استان در ابعاد گوناگون دانست؟

نهج البلاغه را همه ما می شناسیم. حضرت امیر(ع) در بحث های مدیریتی و ضرورت توجه به حقوق فردی و اجتماعی، صیانت از بیت المال و وظایف و تکالیف مدیران و کارگزاران دولتی نکات ظریف و هوشمندانه ای را متذکر شده اند.

آن حضرت در مجموعه نامه هایشان به فرمانداران نواحی مختلف مترقی ترین راهبردهای مدیریتی منطبق بر آموزه های قرآنی را یادآور و برای اجرای آنها شرایط دشوار و حساسی وضع می کنند.

علی (ع) در نامه ای به اشعث بن قیس فرماندار آذربایجان در شعبان سال 36 هجری می فرمایند:

«همانا پست فرمانداری برای تو آب و نان نبوده بلکه امانتی در گردن توست؛ باید از فرمانده و امام خود اطاعت کنی، حق نداری نسبت به رعیت خود استبداد ورزی و بدون دستور کار مهمی اقدام نمایی؛ در دست تو اموالی از ثروتهای خدای بزرگ و عزیز است و تو خزانه دارآنی تا به من بسپاری. امیدوارم برای تو بدترین زمامدار نباشم.»

این پاراگراف مختصر مبین ضرورت  سه اصل اساسی یعنی احترام مافوق، عدم غرور و استبداد در مقابل رعیت و توجه به بیت المال را برای مدیران است که در نظام اسلامی ما جزو ضروریات مورد اجحاف و نسیان قرار گرفته است.

ایشان زیادبن ابیه فرماندار بصره را نیز نسبت به حفاظت از اموال عمومی زنهار سختی می دهد:

«همانا من براستی به خدا سوگند می خورم اگر به من گزارش کنند که در اموال عمومی خیانت کردی کم یا زیاد، بر تو سخت گیرم که کم بهره شده و در هزینه عیال درمانده و خوار و سرگردان شوی»

براستی ما چند نفر مدیر را می شناسیم که به خاطر یک حیف و میل ناقابل به چنین روزگاری افتاده باشند؟ حضرت در این فراز از نامه اش هیچ تمایزی بین سوء استفاده کم یا زیاد از بیت االمال قائل نیست و مجازات هرکدام را سختگیری و بی بهره ماندن از حقوق عمومی چندان که در تامین هزینه اهل و عیال ناتوان باشند می داند.

در نظام مدیریتی ایران سیستمی است بنام چرخش مدیران این سیاست در تئوری بحث های جالب و مفیدی دارد از جمله عدم وجود حاشیه امنیتی مناسب برای مدیران برای جلوگیری از جمود و رکود در حوزه کاری شان که البته آنهم بطور صحیح اجرا نمی شود. اما مفسده اصلی آنجاست که چرخش مدیریتی دستاویزی برای ماست مالی کردن صورت برخی تخلفات و سوء استفاده مسئولین متخلف و خائن به مردم وبیت المال می شود. در همین آذربایجان غربی بودند بسیاری از مدیرانی که همین الان هم با هزینه بیت المال کاخها افراشته اند و شکم ها برآمده کردند و نهایتا با بیرون آمدن ماه از پشت ابر و برملا شدن خیانتهایشان با سیاسیت چرخش نخبه گان(!) چند صباحی در پستی دیگر و حوزه ای دیگر به کار گماشته شده اند. مسائلی از قبیل برخورد، تنبیه و اخراج مدتهاست از زمان مرسوم شدن ادبیاتی چون گذار و ثبات و امنیت از قاموس انقلابی ملت ایران که منبعث از بند به بند و واژه به واژه نهج البلاغه بود رخت بر بسته است.

اما با این وجود هنوز هم عدالت خریدار دارد و دفاع از بیت المال  و حقوق عمومی مشتری. کیست که منکر این قضیه شود که در توسعه یافته ترین ممالک حتی لیبرال دمکراتیک غرب بسیاری از نکات مدیریتی و حقوق انسانی و احترام به آراء فردی و اجتماعی و دوری از تجملات و پاسخگویی در قبال مردم و مجازات متخلفین به بیت المال در عالیترین سطوح اجرا می شود حال آنکه ما مدعی شیعه گی علی و اهل بیتیم؟

استاندار آذربایجان غربی حالا که با در اختیار قرار داشتن حق عزل و نصب مدیران استانی دایره اختیاراتش وسیع تر شده بهتر و آزادانه تر می تواند آنچه ادعای اصولگرایی و و ارزشمداری و ولایت شعاری اش است به منصه عمل برساند.

استاندار باید بتواند فرق بین دروغ و واقعیت را در آمارهای ارائه شده و احتمالا خط خطی های ساختگی به اسم نمودار را تشخیص دهد. یک فرمانروای حکومتی حتما قادر است خیل عظیمی از دستگاههای دولتی ای را که با بی تدبیری ها، سوء استفاده ها، سهل انگاری های، سستی ها و بی تقوایی مسئولین شان دچار رکود و جمود و عامل عقب ماندگی استان هستند شناسایی و اسلامی ترین و عادلانه ترین برخورد را در حق شان به مورد اجرا بگذارد. برای مردم به راستی سوال است که چرا جمهوری اسلامی در بسیاری موارد حیثیت و آبروی فردی را بر حقوق بیت المال ترجیح می دهد. چرا آمار فساد در ادارات ما اینقدر بالا و برخوردها تا این حد ضعیف و مسامحه کارانه است؟

اقای جلال زاده می خواهید سرتان را در مقابل چه کسانی بالا بگیرید؟ برایتان رضایت خدا و اولیائش شرط است یا چند مدیر و مسئول سرتاپا تقصیر؟ برای اقدامات انقلابی تان دنبال مجوز شرعی می گردید؟ نهج البلاغه را که به طور حتم خوانده اید؟ مانیفست جامع و مترقی نامه مولی الموحدین(ع) به مالک اشتر را هم که ازبرید؛ یک فراز از جملات قصار این نامه تاریخی را بد نیست دوباره خوانی کنیم:

«رفتار کارگزارانت را بررسی کم و جاسوسانی  راستگو و  وفاپیشه بر آنان بگمار که مراقبت و بازرسی پنهانی از کار آنان سبب امانت داری و مهربانی با رعیت خواهد بود. و از همکاران نزدیکت سخت مراقبت کن، و اگر یکی از آنها دست به خیانت زد، گزارش جاسوسان تو هم آن خیانت را تایید کرد به همین مقدار گواهی قناعت کرده او رابا تازیانه کیفر کن و آنچه از اموال که دراختیار دارد از او بازپس گیر، سپس او را خوار دار و خیانت کار بشمار و طوق بدنامی بر گردنش بیفکن»

عنایت دارید که در این استان مدیرانی آمدند  رفتند و به ریش من و شما و بیت المال خندیدند. استاندارانی بودند که از میله های نمودارهای ساختگی مدیران چاپلوس و بزله گویشان بالا رفتند. با محاسبات آنان چهار سال پیش آذربایجان غربی باید از لحاظ اقتصادی و کشاورزی و معیشت مردم در ایده آل ترین شرایط خودش قرار می داشت اما کو؟!

مقام معظم رهبری مگر نه این است که بارها فریاد زدند آقایان نمود خدماتتان در زندگی مردم دیده شود! کجاست؟ سیب و انگور و معادن و گردشگری و نفت و گاز و کشاورزی و سد و آب و مسکن و اشتغال این مردم کجای نمودارهاست. کدام سیستم نظارتی و بازرسی و حراستی و حفاظتی دارد برای مدیران عالیرتبه استان و کشور گزارش می فرستد؟بازرسی هایی که منطبق بر حقوق و اضافه کاری اداره مربوطه است راه به کجا خواهد برد؟ نیت زیر سوال بردن کلیات سیستم بازرسی و نظارتی نیست ولی آیا اکتفا به این روال برای ارزیابی عملکرد دستگاهها کار عاقلانه ای است؟ با این روش ما به چه بخشی از این فراز حساس نامه امیرالمومنین خطاب به فرماندار مصر عمل کرده ایم؟

آقای استاندار عزیز! وقت آن است که گردگیری و خانه تکانی اساسی ای در سیستم حراست ها و بازرسی های ادارات صورت بدهید. کارگزارانتان را با نفرات مستقیم و مورد وثوق خود ارزیابی کنید و به شان نمره بدهید. این آمارها به درد هیچ کس نمی خورد. بعد از بررسی دقیق و مطابق سیستم نظارتی جدی و حساس خود نوبت به برخورد قاطع با تخلفات احتمالی، سیاسی کاری ها، گزارشات غلط و خیانت هاست. از آبروی هیچ کس جز آبروی اسلام و امت اسلامی واهمه نداشته باش. حرکتی را آغاز کن تا بغض های فروخفته ای که سالهاست با الیگارشی آهنین و سرسختانه مدیران مصلحت اندیش آبرومدار اجازه بروز ندارند بشکنند و حقایق در بستر جامعه جاری شود.

فضای افشاگری منطقی در چارچوب قانون و حفظ ارزشهای اسلامی فضای ترسناکی نیست بگذار آنان که در سایه عدم ایجاد چنین شرایطی روزبه روز فربه تر می شوند از خواب و خور بیفتند. یک تکانی هم  می توانی به اداراتی چون بازرسی کل کشور بدهی، در راستای این اقدامات فضای رسانه ای هم از خواب برخواهند خاست و مردم دلگرم و معتمد به خدمتگزارانشان هیچگاه به نظام و دستاوردهایش پشت نخواهند کرد.

آقای استاندار حرفهای ایده آلیستی ای زدم؛ حالش را بردید؟ کاش بشود که تنها مختصری از این اتفاقات در این استان بیفتد! کاش وقتش رسیده باشد! یعنی هنوز وقت آن نیست؟...